کد خبر: ۴۰۲۳۰۷۷

تاریخ: ۰۳ دی ۱۴۰۰ - ۰۸:۴۹

بصیرت از منظر قرآن

از منظر قرآن، روایات و دانشمندان، بصیرت یک امر بسیار مهم و فوق‌العاده با اهمیت است که براساس آموزه‌های دینی و توصیه‌های متفکران با ژرف‌اندیشی در آیات آفاقی و انفسی، عمل به تقوا و پاکیزگی نفس، داشتن ایمان، چشم بینا، گوش شنوا، استعداد پذیرش و خوش‌بینی نسبت به حرکت تاریخ و سرنوشت آدمی به‌دست می‌آید.

بصیرت در فرهنگ قرآنی، حالتی است که به انسان توانایی درک درست حقایق و تحلیل واقعیت‌ها را می‌دهد. بصیرت، فهم عمیق و فراست واقعی نسبت به پدیده‌های اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و فکری است. از منظر قرآن، روایات و دانشمندان، بصیرت یک امر بسیار مهم و فوق‌العاده با اهمیت است که براساس آموزه‌های دینی و توصیه‌های متفکران با ژرف‌اندیشی در آیات آفاقی و انفسی، عمل به تقوا و پاکیزگی نفس، داشتن ایمان، چشم بینا، گوش شنوا، استعداد پذیرش و خوش‌بینی نسبت به حرکت تاریخ و سرنوشت آدمی به‎دست می‌آید.

این واقعیت سرنوشت‌ساز، به خوبی در متون دینی و کلام بزرگان و دانشمندان بیان شده است و در تحصیل آن باید از ابزارهای مانند توبه، یاد خدا، همراهی با علمای عامل، زهد و معرفت خدا، استمداد جُست. با دقت در آیات قرآن و توجه به الگوهای قرآنی و پذیرش رهبری پیامبران الهی و آخرت‌خواهی، می‌توان بصیرت را به چنگ آورد.

عواملی مانند غفلت، نفاق، جموداندیشی، خودخواهی و پیروی از شیاطین، از موانع بصیرت‌اند. باید دانست که بصیرت به مفهوم «با سواد بودن» نیست، اگرچه سواد را از پایه‌های مهم بصیرت می‌دانند؛ بلکه بصیرت، فراتر از سواد است.

حجت‌الاسلام قهرمان احمدی، امام‌جمعه باسمنج در گفت‌‌وگو با ایکنا از آذربایجان‌شرقی، اظهار کرد: بصیرت برازنده کسی است که نیروی قلبی او از انوار قدسی حضرت حق منور و سیراب شده باشد تا به این وسیله، حقایق اشیا و امور را درک کند، به همان شکلی که انسان به‌طور متعارف، با چشم خویش قادر به تشخیص صورت‌ها، رنگها و خلاصه، اشیای پیرامون خویش است. بصیرت در فرهنگ قرآنی، حالتی است که به انسان، توانایی درک درست حقایق و تحلیل واقعیت‌ها را می‌دهد.

وی ادامه داد: خداوند در آیه 108 سوره یوسف می‌فرماید «قُلْ هَٰذِهِ سَبِيلِي أَدْعُو إِلَى اللَّهِ ۚ عَلَىٰ بَصِيرَةٍ أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي ۖ وَسُبْحَانَ اللَّهِ وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ؛ بگو این راه من است من و پیروانم، و با بصیرت کامل، همه مردم را به سوی خدا دعوت می‌کنیم! منزه است خدا! و من از مشرکان نیستم.»

احمدی بصیرت را بهترین شاخص برای هدایت انسان دانست و ادامه داد: بهترین شاخص برای تنظیم و هدایت انسان به سمت حقیقت و در نتیجه رسیدن به سعادت و کمال، داشتن «بصیرت» در تمامی عرصه‌هاست تا به عنوان راهنما و قطب‌نما در حرکت و حیات اجتماعی و سیاسی او به‌شمار آید.

وی با اشاره به اینکه مردم را چشم بسته و بدون آگاهى نبايد به انجام كارى ترغيب كرد، گفت: پیامبراکرم(ص) می‌فرمایند «کور آن نیست که چشمش نابینا باشد، بلکه کور واقعی آن کسی است که دیده تصیرتش کور بشد».

امام‌جمعه باسمنج، ضمن بازگو کردن چرایی پندگیری از عبرت‌ها، تأکید کرد: بصیرت تنها این نیست که ببینیم و بشنویم، بلکه باید از عبرت‌ها پند گرفت تا عبرت دیگران نشد، بنابراین عقل تنها راه نجات و هدایت‌گر بشر به راستی‌ها و خیرخواهی است.

بصیرت نوعی به‌کارگیری عقل در مسیر هدایت انسان است

حجت‌الاسلام جواد حاجی‌زاده امام‎جمعه اهر نیز به خبرنگار ایکنا گفت: بصیرت، نوعی به‌کارگیری عقل در مسیر هدایت انسان و استفاده از روشنگری آن است. انسان برای حرکت در مسیر سعادت، ضمن نیاز به نیروی ایمان و اسلحه تقوا، نیازمند درک صحیح و بینش منطقی در برخورد با وقایع و حوادث پیرامون خود و قدرت تشخیص حق از باطل در موارد مشتبه است که اندیشمندان از این بینش با عنوان «بصیرت» یاد کرده‌اند.

وی گفت: خداوند در آیه 53 سوره کهف می‌فرماید «وَرَأَى الْمُجْرِمُونَ النَّارَ فَظَنُّوا أَنَّهُمْ مُوَاقِعُوهَا وَلَمْ يَجِدُوا عَنْهَا مَصْرِفًا؛ چون مجرمان آتش را ببينند، بدانند كه در آن خواهند افتاد و راه رهايى از آن نيست.»

حاجی‌زاده با اشاره به رهایی انسان‌های با بصیرت از سرگردانی، ادامه داد: انسان‌های با بصیرت از سردرگمی، حیرت و سرگردانی و توقف و کجروی رهایی می‌یابند. آنان که از چشم عبرت و بصیرت بهره برده‌اند، توجهی به دنیا و لذات فانی آن ندارند و آن را با آخرت و قُرب خداوند معاوضه نمی کنند.

امام‌جمعه اهر بیان کرد: پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند «هرگاه خداوند، خیر بنده‌ای را بخواهد، قفلِ دل او را برایش می‌گشاید و یقین و راستی را در آن می‌نهد و دلش را برای راهی که در آن قدم گذاشته است، آگاه می‌کند و دلش را پاک و زبانش را راستگو و اخلاقش را درست و گوشش را شنوا و چشمش را بینا می‌کند.»

وی ضمن بازگو کردن بهره‌برداری بهینه اهل بصیرت از روشنایی خدادادی، افزود: از نظر قرآن، هر رخدادی آیه‌ای روشنگر است، بنابراین از آن به بصایر یعنی مایه‌های روشنگری یاد می‌کند. انسانی که اهل بصیرت است، با این روشنایی که از هر رخداد به دست می‌آورد و باطن و حقایق آن را می‌یابد، این امکان را برای خود فراهم می آورد تا از آن چیز بهترین استفاده را داشته باشد.