کد خبر: ۴۲۵۹۲۴۷

تاریخ: ۲۲ دی ۱۴۰۳ - ۰۹:۱۸

به مناسبت سالروز تشکیل شورای انقلاب

فرمانی که برای مردم امیدبخش بود + فیلم

امام‌ خمینی‌(ره) به‌ پیروزی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ مطمئن‌ بودند؛ به‌همین دلیل برای‌ اداره‌ کشور پیوسته‌ در رایزنی‌ بودند. تشکیل شورای انقلاب اسلامی از طرح‌های‌ امام‌(ره) برای‌ اداره‌ کشور بعد از پیروزی‌ بود که ایشان در ۲۲ دی‌ماه دستور تشکیل آن را دادند.

آیت‌الله بهشتی‌ به‌ عنوان‌ تشکیلاتی‌ترین‌ روحانی‌ و یکی‌ از صاحب‌نفوذان‌ روحانیون ‌تهران‌ در اوایل‌ آبان‌ ۱۳۵۷ در پاریس‌ خدمت‌ امام‌ خمینی‌(ره) رسید. امام‌ خمینی‌ دغدغه‌ ‌خود را در این‌ رابطه‌ با وی‌ در میان‌ گذاشت‌. به‌ روایت‌ آیت‌الله بهشتی‌، برای‌ امام‌ خمینی‌ «دو مطلب‌ مطرح‌ بود: یکی‌ کسانی‌ که‌ بتوانند در ایران‌ با حضورشان‌ به‌ همگانی‌تر شدن‌ و گسترده‌تر شدن‌ حرکت‌ اجتماعی‌ شتاب‌ بدهند و یکی‌ کسانی‌ که‌ پس‌ از پیروزی‌ بتوانند در اداره‌ جامعه‌ نقشی‌ بر عهده‌ بگیرند». آیت‌الله بهشتی‌ از صحبت‌های‌ امام‌ استنباط‌ کرد که‌ «ایشان‌ روی‌ بخش‌ دوم‌ بیشتر تکیه‌ دارند. بیشتر تکیه‌شان‌ روی‌ این‌ است‌ که‌ ما چگونه‌ باید در جامعه‌، نیروها را آماده‌ و شناسایی‌ کنیم‌ تا با آن‌ خلائی‌ که‌ در مدیریت ‌جامعه‌ در آینده‌ ممکن‌ است‌ پیش‌ بیاید مقابله‌ کنیم‌».

بر همین‌ اساس‌ با تکیه‌ بر اهمیت‌ بخش‌ دوم‌ یعنی‌ اداره‌ جامعه‌ بعد از پیروزی‌، امام‌خمینی‌ «یک‌ گروه‌ پنج‌ نفری‌ از روحانیت‌ را معین‌ کردند و گفتند: این‌ گروه‌ پنج‌ نفری‌ درباره‌ مسائل‌ تصمیم‌ بگیرد و به‌ وسیله‌ تلفن‌ یا مسافر اطلاع‌ بدهد تا من‌ در جریان ‌باشم‌. ایشان‌ پنج‌ نفر را از میان‌ دوستان‌ انتخاب‌ کردند: مرحوم‌ استاد مطهری‌، آقای ‌هاشمی‌ رفسنجانی‌، آقای‌ موسوی‌ اردبیلی‌، آقای‌ باهنر» و دکتر بهشتی‌. امام‌ خمینی ‌مهم‌ترین‌ مأموریت‌ این‌ هسته‌ پنج‌ نفره‌ را مطالعه‌ در مورد مدیریت‌ آینده‌ کشور قراردادند تا «کیفیت‌ کار و افراد مفید و متناسب‌ با انقلاب‌ اسلامی‌ را نیز معرفی‌ کنند».

بعد از آیت‌الله بهشتی،‌ استاد مطهری‌ خدمت‌ امام‌ می‌رسند و ظاهراً ایشان‌ پیشنهاد می‌کنند «خوب‌ است‌ نام‌ این‌ گروه‌ را شورای‌ انقلاب‌ بگذاریم‌» که‌ مورد موافقت‌ امام‌ خمینی‌ قرار گرفت‌. در همین‌ زمان‌ بود که‌ آیت‌الله طالقانی‌، مهدوی‌ کنی‌ و سیدعلی‌خامنه‌ای‌ نیز به‌ این‌ جمع‌ پیوستند و شورای‌ انقلاب‌ اسلامی‌ دارای‌ هشت‌ عضو شد. از منابع‌ چنین‌ استنباط‌ می‌گردد که‌ امام‌ خمینی‌ همچنان‌ به‌ دنبال‌ افزایش‌ اعضای ‌شورا برای‌ مدیریت‌ کشور بعد از پیروزی‌ بوده‌اند ولی‌ یاران‌ امام‌ به‌ دلیل‌ احتیاط‌، معرفی ‌افراد را به‌ تأخیر می‌اندازند. چند روز بعد از بازگشت‌ آیت‌الله بهشتی‌ و مطهری‌، امام‌خمینی‌ در ۱۴ آبان‌ با ارسال‌ نامه‌ای‌ توبیخ‌آمیز به‌ آیت‌الله بهشتی‌ خواستار تسریع ‌معرفی‌ افراد دیگر می‌شوند: «پس‌ از اهدای‌ سلام‌ و تحیت‌، وقت‌ دارد سپری‌ می‌شود و من‌ خوف‌ آن‌ دارم‌ که‌ با عدم‌ معرفی‌ اشخاص‌، مفسده‌ پیش‌ آید. بنا بود به‌ مجرد آمدن‌ ایشان‌ (م. ط.) با اشخاص‌ مورد نظر یکی‌ یکی‌ و جمعی‌ ملاقات‌ کنید و نتیجه‌ را فوراً به‌ اینجانب ‌اعلام‌ کنید و نیز مرقومی‌ که‌ معرف‌ باشد با خط‌ و امضای‌ عدد معلوم‌ بفرستید. من‌ در انتظار هستم‌ و باید عجله‌ شود و نیز استفسار از بعضی‌ آنها برای‌ مسافرت‌ به‌ خارج‌. در هر صورت‌ همه‌ی‌ موضوعات‌ که‌ به‌ شما و ایشان‌ تذکر داده‌ شده ‌لازم‌ است‌ با عجله‌ انجام‌ گیرد و اگر اشخاص‌ دیگری‌ نیز پیدا شد ملحق‌ شود. والسلام‌.»

بعد از اعضای‌ اولیه‌ی شورای‌ انقلاب‌ افراد دیگر را شناسایی‌ و معرفی‌ کردند و درمرحله‌ سوم‌ آقای‌ احمد صدر حاج‌سیدجوادی‌، مهندس‌ بازرگان‌، دکتر یدالله سحابی‌، مهندس‌ کتیرایی‌، سرلشکر قرنی‌ و سرتیپ‌ مسعودی‌ به‌ جمع‌ اعضای‌ شورای‌ انقلاب ‌پیوستند. بعد از پیروزی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ اعضای‌ مرحله‌ سوم‌ به‌ دولت‌ منتقل‌ شدند و آقایان‌ دکتر حبیبی‌، مهندس‌ عزت‌الله سحابی‌، دکتر عباس‌ شیبانی‌، بنی‌صدر و قطب‌زاده ‌به‌ جمع‌ اعضای‌ شورا پیوستند و در مرحله‌ پنجم‌ نیز مهندس‌ میرحسین‌ موسوی‌، احمد جلالی‌ و دکتر پیمان‌ انتخاب‌ شدند.

در مرحله‌ ششم‌ و بازسازی‌ شورا مجدداً بازرگان‌ و معین‌فرد به‌ شورا پیوستند و آقایان‌ پیمان‌ و جلالی‌ و موسوی‌ در مسئولیت‌های‌ اجرایی‌ قرار گرفتند. مهم‌ترین‌ وظیفه‌ شورای‌ انقلاب‌ انتقال‌ قدرت‌ بود. امام‌ خمینی‌ در ۱۸ دی‌ ماه‌ در پاسخ‌ به‌ نماینده‌ ژیسکاردستن‌ که‌ پیام‌ کارتر را به‌ حضورشان‌ تقدیم‌ کرد، فرمودند: «تأکید می‌کنم‌ که‌ اگر بخواهید آرامش‌ در ایران‌ حاصل‌ شود، راهی‌ جز این‌ نیست‌که‌ نظام‌ شاهنشاهی‌ کنار برود و ملت‌ را به‌ حال‌ خود باقی‌ بگذارند تا من‌ یک ‌شورای‌ انقلاب‌ تأسیس‌ کنم‌ از اشخاص‌ پاکدامن‌ برای‌ نقل‌ قدرت‌ تا امکانات‌ مناسب‌ جهت‌ حکومت‌ مبعوث‌ ملت‌ انجام‌ گیرد.»

راهکاری‌ که‌ امام‌ خمینی‌ برای‌ انتقال‌ قدرت‌ در نظر گرفته‌ بودند، تشکیل‌ دولت‌ موقت ‌توسط‌ شورای‌ انقلاب‌ بود. دولت‌ موقت‌ وظیفه‌ داشت‌ تا قانون‌ اساسی‌ را تهیه‌ و نهادهای ‌اداره‌ کشور انقلابی‌ را تأسیس‌ نماید. امام‌ خمینی‌ در مصاحبه‌ با تلویزیون‌ فرانسه‌ در مورد اهداف‌ شورای‌ انقلاب‌ فرمودند: «هدف‌ این‌ است‌ که‌ شورای‌ انقلاب‌ یک‌ حکومت ‌موقتی‌ ایجاد کند که‌ آن‌ حکومت‌ موقت‌، مجلس‌ مؤسسان‌ را تأسیس‌ کند برای‌ تصویب‌ قانون‌ اساسی‌ و بعد بقیه‌ی‌ کارها». امام‌ خمینی‌ در پیامی‌ دیگر بقیه‌ کارها را «انجام ‌انتخابات‌ براساس‌» قانون‌ اساسی‌ جدید و «انتقال‌ قدرت‌ به‌ منتخبین‌ جدید» اعلام  کردند.

سرانجام‌ هسته‌ اولیه‌ شورای‌ انقلاب‌ در آبان‌ و در آذر و دی‌ماه‌ تکمیل‌ شد ولی‌ امام‌ خمینی‌ در وقت‌ مقتضی‌ تشکیل‌ آن‌ را اعلام‌ کردند. امام‌ خمینی‌ در ۲۲ دی‌‌ماه‌ با ارسال‌ پیامی‌ خبر تشکیل‌ شورای‌ انقلاب‌ را اعلام‌ کردند و فرمودند: «به‌ موجب‌ حق‌ شرعی‌ و براساس‌ رأی‌ اعتماد اکثریت‌ قاطع‌ مردم‌ ایران‌ که‌ نسبت‌ به‌ اینجانب‌ ابراز شده‌ است‌، در جهت‌ تحقق‌ اهداف‌ اسلامی‌ ملت‌، شورایی‌ به‌ نام‌ شورای‌ انقلاب‌ اسلامی‌ مرکب‌ از افراد با صلاحیت‌ و مسلمان‌ و متعهد و مورد وثوق موقتاً تعیین‌ شد و شروع‌ به‌کار خواهند کرد. اعضای‌ این‌ شورا در اوّلین‌ فرصت‌ مناسب‌ معرفی‌ خواهند شد». امام‌خمینی‌ در این‌ پیام‌ مهم‌ترین‌ وظایف‌ شورا را مطالعه‌ و ایجاد مقدمات‌ (تأسیس‌ دولت ‌انتقالی‌) اعلام‌ کردند.

امام‌ خمینی‌ درست‌ خبر تشکیل‌ شورای‌ انقلاب‌ را زمانی‌ اعلام‌ کردند که‌ شورای ‌سلطنت‌ تشکیل‌ شد و زمانی‌ که‌ بختیار تصمیم‌ بر اعلام‌ تشکیل‌ شورای‌ سلطنت‌ را گرفت، ‌امام‌ خمینی‌ خبر تشکیل‌ شورای‌ انقلاب‌ را به‌ مردم‌ اعلام‌ کردند تا جایی‌ که‌ روزنامه‌ها خبر تشکیل‌ شورای‌ انقلاب‌ و سلطنت‌ را هم‌زمان‌ در صفحه‌ اول‌ درج‌ کردند؛ با این‌تفاوت‌ که‌ خبر تشکیل‌ شورای‌ سلطنت‌ تحت‌الشعاع‌ خبر تشکیل‌ شورای‌ انقلاب‌ قرار گرفت‌. خبر تشکیل‌ شورای‌ انقلاب‌ حامیان‌ رژیم‌ را سخت‌ در تنگنای‌ روانی‌ قرار داد.

به‌ گزارش‌ ژنرال‌ هایزر این‌ خبر بر فرماندهان‌ ارتش‌ «تأثیر فاجعه‌آمیزی‌» داشت‌. از طرف‌ دیگر اعلام‌ تشکیل‌ شورای‌ انقلاب‌ موجی‌ از امید و نشاط‌ را در بین‌ نیروهای ‌انقلابی‌ ایجاد کرد. سیل‌ تلگراف‌ها در حمایت‌ از شورای‌ انقلاب‌ سرازیر شد؛ حتی حزب‌ توده‌ نیز از شورای‌ انقلاب‌ حمایت‌ کرد. بختیار نیز با همه‌ ادعاهایش‌ نتوانست‌ صریحاً در مقابل‌ تشکیل‌ شورای‌ انقلاب‌ موضع‌گیری‌ کند. وی‌ در مصاحبه‌ای‌ با رادیوفرانسه‌ گفت‌: «آنچه‌ مورد احترام‌ ماست‌ تصمیم‌هایی‌ است‌ که‌ شخص‌ حضرت‌ آیت‌الله خمینی‌ می‌گیرند. من‌ از اطرافیان‌ ایشان‌ اطلاعی‌ ندارم‌.» منظور وی‌ از این‌ جمله‌ این‌ بود که‌ تصمیمات‌ مستقیم‌ آیت‌الله مورد احترام‌ است‌ و تصمیمات‌ غیرمستقیم‌ از سوی شورای ‌انقلاب‌ احترامی‌ ندارد.

{$sepehr_media_3726724_400_300}