کد خبر: ۴۳۲۶۴۴۹

تاریخ: ۱۲ دی ۱۴۰۴ - ۰۰:۱۴

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تبریز:

دانشگاه می‌تواند موتور احیای دریاچه ارومیه باشد

اصغر عسگری با بیان اینکه دانشگاه‌ها در مسیر احیای دریاچه ارومیه کاملاً جدی هستند و آمادگی پذیرش مسئولیت دارند، گفت: دانشگاه می‌تواند موتور واقعی احیای دریاچه ارومیه باشد.

به گزارش ایکنا از آذربایجان‌شرقی به نقل از روابط عمومی دانشگاه تبریز، اصغر عسگری، معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تبریز، 11 دی‌ماه، در دومین نشست علمی منطقه‌ای کارگروه نجات دریاچه ارومیه با حضور اعضای این کارگروه، به میزبانی دانشگاه تبریز، اظهار کرد: حضور شما عزیزان که با دغدغه و حساسیت موضوع دریاچه ارومیه را دنبال می‌کنید، برای جامعه دانشگاهی بسیار ارزشمند است و نشان می‌دهد که مسئله دریاچه ارومیه دیگر یک موضوع حاشیه‌ای نیست، بلکه به‌عنوان یک اولویت جدی و ملی مورد توجه قرار گرفته است.

وی با اشاره به روند پیگیری موضوع احیای دریاچه ارومیه اظهار کرد: پیش از طرح هرگونه پیشنهاد، لازم است با نگاهی منصفانه بررسی شود که از جلسه گذشته تاکنون چه اقداماتی شده است. ممکن است در این فاصله، برخی دستگاه‌ها یا نهادها اقداماتی انجام داده باشند که دانشگاه به‌طور کامل در جریان آن قرار نگرفته باشد. در چنین شرایطی، انتظار می‌رود دفتر احیا یا دستگاه‌های مسئول گزارش روشنی ارائه دهند تا تصویر دقیق‌تری از وضعیت موجود در اختیار تصمیم‌گیران قرار گیرد.

عسگری افزود: آنچه با اطمینان می‌توان گفت این است که در سطح دانشگاه‌ها، به‌ویژه دانشگاه تبریز، به‌جز برگزاری جلسات، تشکیل کمیته‌های علمی و انجام همفکری‌های تخصصی، هنوز اقدام اجرایی جدی و قابل انتظار آغاز نشده است. این مسئله نه به دلیل ضعف علمی دانشگاه‌هاست و نه ناشی از کم‌کاری، بلکه بیش از هر چیز به نامشخص بودن مأموریت اجرایی، ساختار تصمیم‌گیری و افق مالی بازمی‌گردد.

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تبریز با تأکید بر اینکه دریاچه ارومیه دیگر صرفاً یک مسئله زیست‌محیطی یا پژوهشی نیست، تصریح کرد: امروز با بحرانی چندبعدی روبه‌رو هستیم؛ بحرانی زیست‌محیطی، سلامت‌محور، اجتماعی و حتی امنیتی. اگر امروز اقدام مؤثر صورت نگیرد، هزینه‌های آن فردا به‌صورت افزایش بیماری‌های تنفسی، مهاجرت، فشار اقتصادی و نارضایتی اجتماعی بر دوش مردم، دولت، صنعت و دانشگاه تحمیل خواهد شد. در چنین شرایطی، تعویق تصمیم‌گیری خود نوعی تصمیم پرهزینه است.

وی ادامه داد: هرچند احیای دریاچه ارومیه یک پروژه ملی است، اما اقتضای آن این است که تصمیم‌سازی، برنامه‌ریزی و پیگیری اجرایی به‌صورت متمرکز و با محوریت دانشگاه‌ها در سطح دو استان انجام شود. این امر مستلزم استقرار دفتر مدیریت پروژه با مدیر مشخص، اختیارات روشن، برنامه زمان‌بندی دقیق و نظام گزارش‌دهی منظم است. دانشگاه تبریز و دانشگاه ارومیه آمادگی دارند نقش فرمانده علمی، طراح، ناظر و ارزیاب پروژه‌ها را بر عهده بگیرند.

عسگری تأکید کرد: کمیته علمی به‌تنهایی کفایت نمی‌کند و آغاز فاز اجرایی نیازمند استقرار مدیریت پروژه پاسخگو با تعهد ارائه خروجی‌های کمی و کیفی در بازه‌های ۳۰، ۶۰ و ۹۰ روزه است. در این چارچوب، نقش شرکت‌ها نیز باید شفاف و محدود به اجرای پروژه‌های مشخص و قابل ارزیابی باشد.

وی گفت: در جلسه پیشین، پیشنهاد یک شرکت برای اجرای پروژه‌ها مورد پذیرش قرار نگرفت که از منظر علمی تصمیم درستی بود؛ چرا که هیچ شرکتی نباید مجری کل احیای دریاچه باشد. شرکت‌ها باید صرفاً مجری پروژه‌های تعریف‌شده با شاخص‌های عملکرد مشخص و قراردادهای مبتنی بر نتیجه باشند.

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تبریز با اشاره به ضرورت ورود به فاز اجرا افزود: مسیر عملیاتی شدن تصمیم‌ها از اجرای پایلوت‌های واقعی و قابل سنجش می‌گذرد. اگر منتظر طرح‌های جامع چندساله بمانیم، عملاً زمان را از دست خواهیم داد. پیشنهاد ما این است که همزمان با تدوین برنامه کلان، اجرای پایلوت‌های هدفمند آغاز شود؛ از جمله پایش داده و ایجاد داشبورد شفاف، اجرای دو یا سه پایلوت میدانی قابل اندازه‌گیری، و تدوین بسته سیاستی شامل اصلاح الگوی کشت و مدیریت مصرف آب.

وی ادامه داد: بدون افق مالی روشن، هیچ‌یک از این اقدامات قابلیت اجرا ندارد. دانشگاه برای ورود جدی به مرحله اجرا باید بداند در چه سطحی از منابع مالی، حتی به‌صورت تقریبی می‌تواند برنامه‌ریزی کند. از این‌رو پیشنهاد می‌شود مسئولان مربوطه یک بازه بودجه‌ای واقع‌بینانه برای شش تا دوازده ماه آینده تعیین کنند تا دانشگاه‌ها بتوانند براساس آن پروژه تعریف کرده و پاسخگو باشند.

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تبریز با اشاره به ضرورت انسجام در تأمین منابع مالی گفت: با توجه به تنوع مسیرهای تأمین اعتبار، لازم است کمیته‌ای ویژه با حضور نمایندگان دانشگاه‌ها، استانداری و دستگاه‌های ملی تشکیل شود تا پیگیری منابع به‌صورت منسجم انجام گیرد؛ از اعتبارات استانی مانند استانداری، محیط‌زیست و مدیریت بحران گرفته تا منابع ملی از جمله وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان برنامه‌وبودجه و ردیف‌های ملی احیای دریاچه.

وی افزود: در کنار این موارد، باید از ظرفیت مسئولیت اجتماعی صنایع مستقر در منطقه نظیر صنایع پتروشیمی، فولاد، معادن و نیروگاه‌ها نیز بهره گرفت؛ صنایعی که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم ذی‌نفع پایداری منطقه هستند.

عسگری افزود:  استفاده هدفمند از ظرفیت‌های قانون جهش تولید دانش‌بنیان، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند پایش هوشمند، سنجش‌ازدور، کشاورزی دقیق، بازچرخانی آب و کنترل گردوغبار، می‌تواند نقش مهمی در شتاب‌بخشی به روند احیا ایفا کند.

وی تأکید کرد: قانون جهش دانش‌بنیان اگرچه جایگزین حکمرانی آب و تصمیم‌گیری‌های کلان نیست، اما در صورت بهره‌برداری صحیح می‌تواند گره‌های اجرایی پروژه را باز کند. یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های این قانون، امکان استفاده از اعتبار مالیاتی صنایع مستقر در استان است؛ اعتباری که می‌تواند به‌جای هزینه شدن در توسعه درون‌سازمانی شرکت‌ها، در قالب قراردادهای فناورانه برای پروژه‌های اولویت‌دار احیای دریاچه هزینه شود.

معاون پژوهش و فناوری دانشگاه تبریز در پایان اظهار کرد: دانشگاه‌ها در این مسیر کاملاً جدی هستند و آمادگی پذیرش مسئولیت دارند، اما این مسئولیت باید با اختیار، ساختار، افق مالی روشن و سازوکار اجرایی همراه باشد. اگر امروز تصمیم بگیریم، دانشگاه می‌تواند موتور واقعی احیای دریاچه ارومیه باشد؛ و اگر تصمیم‌گیری به تعویق بیفتد، زمان علیه همه ما عمل خواهد کرد.