روز پاسدار؛ از مکتب عاشورا تا معادله امنیت ملی

روز پاسدار، صرفاً یک مناسبت تقویمی یا آیینی نمادین نیست؛ بلکه نقطه‌ای برای بازخوانی یک «منطق تاریخی» و یک «کارکرد راهبردی» در ساخت قدرت و امنیت جمهوری اسلامی ایران است و انتخاب سالروز ولادت امام حسین(ع) به‌عنوان روز پاسدار، خود حامل پیامی عمیق و معنا‌دار است؛ پیامی که پاسداری را نه در قالب یک ساختار صرفاً نظامی، بلکه به‌عنوان یک مکتب فکری و رفتاری تعریف می‌کند.

امام حسین(ع) در عاشورا، نخستین و بزرگ‌ترین پاسدار دین بود؛ پاسداری که نشان داد، گاه در ایستادن تا پای جان در مسیر حق، سمت درست تاریخ ایستادن و در «نه» گفتن به ناحقی‌ها معنا می‌یابد. عاشورا، الگوی پاسداری آگاهانه است؛ پاسداری‌ای که بر پایه تشخیص درست، شجاعت در تصمیم و فداکاری بی‌چشم‌داشت استوار است و همین منطق است که پاسداری را از یک مأموریت سازمانی، به یک مسئولیت تمدنی ارتقا می‌دهد.

در جمهوری اسلامی ایران، پاسداران انقلاب اسلامی دقیقاً بر همین مبنا شکل گرفتند؛ نه برای رقابت با نهادهای کلاسیک نظامی، بلکه برای حراست از «استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی» و بیراه نیست که بگوییم سپاه پاسداران، مولود تهدید علیه استقلال، هویت و اراده ملی است؛ از همین رو، نقش آن در چهار دهه گذشته، همواره فراتر از میدان‌های صرفاً نظامی بوده و در حوزه‌های امنیتی، راهبردی، اجتماعی و حتی فرهنگی بروز یافته است.

مرور عملکرد پاسداران انقلاب اسلامی در بزنگاه‌های تاریخی، از دفاع مقدس تا مواجهه با جنگ‌های ترکیبی و شناختی امروز، نشان می‌دهد که مفهوم «پاسداری» به‌تدریج به یکی از مؤلفه‌های اصلی امنیت ملی ایران تبدیل شده است. نمونه بارز آن، نقش‌آفرینی تعیین‌کننده پاسداران در مقاطع بحرانی، از جمله جنگ ۱۲ روزه است؛ جایی که جمهوری اسلامی ایران با ترکیبی از تهدیدهای مستقیم و غیرمستقیم و جنگ روانی و شناختی مواجه بود؛ در آن مقطع، آنچه معادلات دشمن را بر هم زد، نه صرفاً تجهیزات و توان سخت، بلکه انسجام، آمادگی و روحیه‌ای بود که ریشه در ایمان و باور داشت.

در کنار همه ابعاد امنیتی و راهبردی، نمی‌توان از نقش تعیین‌کننده پاسداران انقلاب اسلامی در شکل‌گیری و تثبیت قدرت موشکی جمهوری اسلامی ایران چشم پوشید؛ قدرتی که امروز به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی بازدارندگی کشور شناخته می‌شود.

توان موشکی ایران، برخلاف روایت‌های هیجانی و تبلیغاتی دشمنان، ماهیتی کاملاً دفاعی و بازدارنده دارد و بر پایه تجربه‌های تاریخی تلخِ جنگ، تحریم و تهدید شکل گرفته است و این قدرت، محصول سال‌ها مجاهدت علمی، عملیاتی و میدانی پاسدارانی است که در شرایط سخت محدودیت و فشار، با تکیه بر دانش بومی و ایمان انقلابی، معادلات امنیتی منطقه را تغییر دادند.

واقعیت آن است که امروز ایران، بدون نیاز به ماجراجویی یا نمایش قدرت، صرفاً با اتکا به همین توان بازدارنده، توانسته هزینه هرگونه تهدید علیه امنیت ملی خود را به‌شدت افزایش دهد؛ بازدارندگی‌ای که بخش اعظم آن، مرهون تلاش خاموش اما راهبردی پاسداران انقلاب اسلامی است.

پاسدار ایرانی چون در سمت درست تاریخ می‌ایستد، در منطق رسانه‌ای غرب، گاه به‌صورت تقلیل‌یافته و کلیشه‌ای تصویر می‌شود؛ اما واقعیت میدانی چیز دیگری است؛ پاسدار ایرانی، نیرویی است که مأموریت خود را نه در چارچوب ساعات اداری، بلکه در گستره‌ای از شب و روز، سرما و گرما، امنیت آشکار و تهدید پنهان تعریف می‌کند و لباس سبز پاسداری‌اش، تنها برای او یک یونیفرم نیست؛ نشانه‌ای از تعهد دائمی به مردمی است که شاید هرگز چهره پاسدارشان را نبینند، اما ثمره ایستادگی او را در امنیت زندگی روزمره لمس می‌کنند.

آنچه پاسداران انقلاب اسلامی را متمایز می‌سازد، پیوند عمیق میان «ایمان» و «عقلانیت عملی» است و هدف آنان نه قدرت‌نمایی، نه سلطه‌طلبی و نه کسب منافع شخصی، بلکه تأمین امنیت مردم و صیانت از کیان ایران اسلامی است؛ امنیتی که اگرچه نامرئی به نظر می‌رسد، اما نبودش، همه‌چیز را به نیستی می‌کشاند.

در این میان، نام سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی، به‌عنوان نماد عینی پاسداری در تراز انقلاب اسلامی، جایگاهی ویژه دارد. سردار سلیمانی، پاسداری را از مرزهای جغرافیایی فراتر برد و آن را به یک راهبرد بازدارنده منطقه‌ای تبدیل کرد، آری او نشان داد که پاسداری، ترکیبی از شجاعت میدانی، هوش راهبردی و اخلاق انسانی است، مسیری که از او یک نام به یادگار گذاشت «سردار دل‌ها» سرداری که بر دل‌ها حکومت کرد با ایمانش، با ایثارش و با مردم‌داری‌اش. او جان‌فدای ملت ایران شد و هیچگاه این بزرگ مرد از خاطر مردم ایران نخواهد رفت؛ الگویی که نه‌تنها دشمن را به محاسبه واداشت، بلکه دوست را به اطمینان رساند.

و امروز، سوم شعبان مصادف با روز پاسدار، فرصتی است برای قدردانی از مردانی که بی‌هیاهو، بی‌ادعا و اغلب در گمنامی، بار سنگین امنیت این سرزمین را بر دوش می‌کشند و این روز، یادآور این حقیقت است که امنیت، محصول شعار نیست، بلکه حاصل ایمان، مجاهدت و ایستادگی انسان‌هایی است که پاسداری را ادامه راه حسین‌بن‌علی(ع) می‌دانند.

در روز پاسدار، نه‌تنها باید تبریک گفت، بلکه باید اندیشید؛ به اینکه اگر امروز ایران اسلامی، علی‌رغم همه فشارها و تهدیدها، ایستاده است، بخشی از این ایستادگی، مرهون پاسدارانی است که هنوز هم باور دارند: پاسداری، عهدی است میان انسانیت و حقیقت.